Basbakanlik Özürlüler Idaresi Baskanligi

Asya-Pasifik Özürlüler Onyılı, 1993-2002, süresince yapılan çalışmaların değerlendirildiği Asya-Pasifik Özürlüler Onyılı Kapanış Toplantısına Türkiye Hükümetini temsilen Başkalığımızdan ve Türkiye Sakatlar Konfederasyonu Başkan lığından katılım sağlamıştır.

Başkan lığımız temsilcisinin başkanlığında katılım sağlanan toplantıya Birleşmiş Milletler, Asya-Pasifik Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Komisyonuna (UN-ESCAP) daimi üyelerden Afganistan (2), Avustralya (2), Bangladeş (2), Butan (1), Kamboçya (2), Çin (2), Fiji (3), Hindistan (6), Endonezya (2), Japonya (44), Lao Halk Cumhuriyeti (3), Malezya (10), Moğolistan (1), Miyanmar (1), Nepal (1), Pakistan (2), Filipinler (8), Kore Cumhuriyeti (8), Samoa (2), Singapur (2), Srilanka (1), Tayland (6), Türkiye (6), Vanatu (1), Vietnam (2); ortak üyelerden Cook Adaları (3), Hong Kong (4) kişi ile katılım sağlamıştır. Toplantıya katılan uluslararası organizasyonların temsilci sayıları şöyledir: Birleşmiş Milletler Çocuk Fonu (UNICEF) (2), Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) (2), Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) (4), Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) (1), Dünya Bankası (3), Pasifik Adaları Forum Sekreterliği (PIFS) (1), Dünya Körler Birliği (2), Uluslararası Özürlüler Örgütü (DPI) (12), Uluslararası Entegrasyon Örgütü (2), Uluslar Arası Görme Engellilerin Eğitimi Konseyi (ICEVI) (1), OXFAM (1), Uluslararası Rehabilitasyon Örgütü (7), Dünya Sağırlar Birliği (10), Asya Körler Birliği (1), Asya-Pasifik Kalkınma Birliği (ABU) (1), Yardım ve Kurtarma Birliği (AAR) (1), Özürlüler Kalkınma Merkezi (CDD) (2), Omurilik Felçlileri Rehabilitasyon Merkezi (CRP) (1), Hıristiyan Körler Heyeti (CBM) (1), Avustralya Özürlüler Örgütü (3), Özürlük, Rehabilitasyon ve Araştırma Birliği (DRRA) (1), Eden House Rehabilitasyon Merkezi (4), Japon Özürlüler Rehabilitasyon Topluluğu (JSRPD) (53), Japon Kütüphaneler Birliği (3), Leonard Cheehire Uluslararası Örgütü (1), Hindistan Ulusal İnsan Hakları Komisyonu (1), Ulusal Bilişim Teknolojileri Konseyi (1), New Life Psikiyatrik Rehabilitasyon Birliği (1), Asya-Pasifik Özürlüler Onyılı Bölgesel Sivil Toplum Örgütleri Ağı (RNN) (55), İleri Bilim ve Teknoloji Araştırma Merkezi (RCAST) (4), Özürlülere Eşit Haklar Birliği (Se’DOP) (2), Tayland Körler Birliği (1), Dünya Rehabilitasyon Fonu (WRF) (1). Bunların yanında toplantıya gözlemci olarak çeşitli organizasyon, gazete ve üniversitelerden 36 kişi katılmıştır. Onyıl Kapanış Toplantısında ayrıca 17 kişilik ESCAP sekreteryası ve 28 kişiden oluşturulan Japon Sekreteryası hazır bulunmuştur. Toplantı toplam 394 kişinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir.

1983-1992 yılları arasındaki süreçte gerçekleşen Birleşmiş Milletler Özürlüler Onyılı çalışmalarının sona erdirilmesinin ardından, bölgesel hareketleri planlamak amacıyla Asya-Pasifik Özürlüler On yılı süreci başlatılmıştır. 1992 Nisan ayında gerçekleştirilen kırk sekizinci ESCAP oturumuna katılan otuz üç ülkenin fikir birliği ile alınan 48/3 sayılı karar uyarınca, 1993-2002 arasındaki süreç Asya-Pasifik Özürlüler On Yılı olarak ilan edilmiş ve bu sürecin teması “Özürlülerin Tam Katılımı ve Eşitliği” olarak belirlenmiştir. Bu faaliyetler dahilinde Asya-Pasifik Bölgesindeki Özürlülerin Tam Katılımı ve Eşitliği Hakkında Bildiri 1993 Aralık ayında Pekin’de düzenlenen bir toplantı ile ilan edilmiştir.

Asya-Pasifik Özürlüler On Yılı, ulusal seviyede ilerlemeyi destekleyen, bunu yaparken diğer ülkelerle işbirliği içinde çalışma olanağı sunan ve Birleşmiş Milletler Özürlüler On Yılının 1983-1992, bölgesel devamı niteliğini taşıyan bir çalışmadır. Bu çalışma özürlülere yönelik sürdürülen faaliyetlerin bir program dahilinde yürütülmesi için Asya-Pasifik bölgesindeki 56 ülkeyi bir araya getirmektedir. Özellikle özürlülerin yaşamlarını etkileyecek ana sorunların çözümünde, bölgenin gelişmekte olan ve gelişmiş ülkeleri arasında işbirliğinin güçlendirilmesi için çaba sarf etmektedir.

Asya-Pasifik Özürlüler On Yılının asli amacı özürlülerin toplumsal hayata tam katılımı ve kendilerini geliştirmeleri sürecinde her alanda eşit fırsatlardan yararlanmalarını sağlayacak olanakların arttırılmasıdır. Bu ana hedefe ulaşmak amacıyla bir Asya-Pasifik Özürlüler On yılı Eylem Gündemi oluşturulmuştur. Eylem Gündemi, 1993-2002 Asya-Pasifik Özürlüler On Yılı hedeflerinin kapsamında özürlülerin sosyal hayata tam katılımını ve her alanda eşit fırsatlardan faydalanmalarını sağlamak için ülkelere bir çalışma çerçevesi sunmaktadır. Bu başvuru kaynağında nihai amaca ulaşılması için gerçekleştirilmesi gerekenler ve gösterilecek çabalar belli başlı politika alanları altında toplanmıştır. Bu çalışma çerçevesini oluşturan kategorilerin her biri, Asya-Pasifik bölgesindeki özürlülerin tam katılımının ve her alanda eşitliğin sağlanması konusunda politikalar geliştirilmesiyle doğrudan ilgili alanların bir listesini içermektedir.

Bu sürece 1999 yılından beri dahil olan Başkan lığımız, belirli aralıklarla isteten raporları hazırlayarak ve ayrıca gönderilen anketleri cevaplandırarak bu dokümanları ESCAP sekreteryasına iletmiştir. Ayrıca kapanış toplantısında katılımcı ülke heyetlerine dağıtılmak üzere Türkiye Cumhuriyeti Asya-Pasifik Özürlüler Onyılı, 1993-2002 Çalışma Raporu hazırlanmış ve toplantıda dağıtılması sağlanmıştır.

On yıl faaliyetleri sürecinde gerçekleştirilen geleneksel ara toplantılarda ve bölgedeki 15 ülkenin temsilcilerinin oluşturduğu Konusal Çalışma Grubu (TWG) toplantılarında bölgedeki ülkelerin tümünde bu amaçlara tam olarak ulaşılamadığı ve özürlülerin toplumsal yaşama tam katılımını sağlamak ve her alanda eşit haklardan faydalanmalarını sağlamak için çok daha fazla şey yapılması gerektiği belirtilmiştir. İzleyen bir çok toplantıda yasal düzenlemelerin tümünün hayata geçirildiği, herkes için bütünleştirici eğitim uygulandığı, mesleki eğitim ve iş edindirme çalışmalarının arttırıldığı, erken tanı ve erken müdahale programlarının yaygın olarak kullanıldığı, yoksulluğa ve yoksul özürlülere yönelik çalışmaların başlatıldığı ve engelsiz ve hakka dayalı bir toplum yaratılması için yeni öncelikler belirlenmesi gerektiği dile getirilmiştir.

Mayıs 2002’de gerçekleştirilen ESCAP toplantısında “21. Yüzyılda Asya- Pasifik Bölgesinde Özürlüler İçin Engelsiz, Hakka Dayalı ve Bütünleştirici Bir Toplum Geliştirilmesi” teması dahilinde yeni bir on yıl için uzatma önerisinde bulunulmuştur. Bu teklifte ayrıca 2003-2012 yılları arasında gerçekleştirilecek çabalar için bir çalışma çerçeve önerisi de sunulmuştur. Sunulan “Biwako Milenyum Eylem Çerçevesi Taslağı”nda yeni ana politika alanları çerçevesinde başlıklar oluşturulmuştur. Eylem Çerçevesi anılan kapanış toplantısında tüm katılımcı ülkelerin görüş ve önerileri dahilinde tartışılarak son halini almıştır. Bu yeni Eylem Çerçevesi’ne göre belirlenen ek politika faaliyet alanları şunlardır:

Bu başlıklar altında özürlüler için engelsiz, hakka dayalı ve bütünleştirici bir toplum yaratma konusunda çalışmalar başlatılmak üzere 21 hedef ve bunların gerçekleştirilmesinde izlenebilecek 17 strateji önerilmektedir. Bu Eylem Çerçevesi, bölgedeki üye ülkelerde yaşayan özürlüler için tasarlanan bu hedeflerin gerçekleştirilmesine yönelik olarak ülkelere rehberlik etmekte ve faaliyetlerin yönlendirilmesi için başvuru kaynağı olmaktadır.

Toplantı, Birleşmiş Milletler Özürlülere Yönelik Dünya Eylem Programı dahilinde, Asya ve Pasifik Bölgesinde özürlülükle ilgili faaliyetlerin bölgesel olarak düzenlemesi amacıyla Birleşmiş Milletler, Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Komisyonu (UN-ESCAP) tarafından ilan edilen “Asya-Pasifik Özürlüler On yılı, 1993- 2002” sürecinin bitimini yapmak üzere gerçekleştirilmiştir.

Birleşmiş Milletler Asya-Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu’nun 58/4 nolu kararı ile “21. Yüzyılda Asya-Pasifik Bölgesinde Özürlüler İçin Engelsiz, Hakka Dayalı ve Bütünleştirici Bir Toplum Geliştirilmesi” teması çerçevesinde Japonya’nın Otsu kentinde gerçekleştirilen toplantı 1993-2002 Asya-Pasifik Özürlüler On yılı Eylem Gündemi’nin uygulanmasında elde edilen başarıları, plan çerçevesinde geliştirilen en başarılı politika ve programları gözden geçirmek ve bir sonraki on yıl içinde Asya ve Pasifik Bölgesinde özürlüler için engelsiz, hakka dayalı ve bütünleştirici bir toplum geliştirilmesi için yapılması gereken yeniliklerin tartışılması ve fikir birliğine varılması amacıyla yapılmıştır .

Anılan 58/4 sayılı bu kararla aynı zamanda Asya-Pasifik Özürlüler On yılının 2003-2012 yılları sürecinde bir on yıl daha uzatılması kararı doğrultusunda bu toplantı birinci on yılın bitişini ve ikinci on yılın başlangıcını temsil etmektedir.

Toplantı amacı doğrultusunda on yıllık hedeflerin uygulanmasında elde edilen başarıları gözden geçirme, başarılı politika örneklerini katılımcılara aktarma ve Asya-Pasifik bölgesinde özürlü insanlar için engelsiz, hakka dayalı ve bütünleştirici, bir topluma yönelik eylem çerçevesi taslağını tartışma, gündem başlıkları belirlenmiştir.

Ülkemiz heyeti 25 Ekim 2002 günü yapılan toplantı etkinliklerine ulaşımdan kaynaklanan gecikme nedeniyle katılamamıştır. Bugüne dair rapor, toplantı programından ve edinilen diğer dokümanlarda bulunan bilgilere göre hazırlanmıştır.

Toplantı 25 Ekim 2002 tarihinde Birleşmiş Milletler Genel Müsteşarı ve ESCAP Yönetici Sekreteri Sayın Kim-Hak Su tarafından yapılan açılış konuşması ile başlamıştır. Konuşmasında toplantıya katılan ülke ve kuruluş temsilcilerine hoş geldiniz dileklerini sunmuş ve bu toplantıya ev sahipliği yaptığı için Japon Hükümetine teşekkür dileklerini iletmiştir. Bu dileklerin ardından toplantı gündemini ana hatlarıyla katılımcılara aktaran Kim-Hak Su bu süreç içerisinde Eylem Gündemi dahilinde belirlenen tüm politika alanlarında hedeflenen başarı düzeyine ulaşılamamış olsa bile birçok ülkede önemli ilerlemeler kaydedildiğini söylemiştir. Ayrıca, ulusal koordinasyon, yasal düzenlemeler ve politika geliştirme konularında önemli başarılar sağlandığını, bununla birlikte özürlülüğün önlenmesi, rehabilitasyon hizmeti sunma, fiziksel çevreye erişim ve özürlü örgütleri konularında sadece belirli oranlarda iyileşme gözlendiğini aktarmıştır.

Açılış konuşmasının ardından Shiga Bölgesi Valisi Sayın Yoshitsugu Kunimatsu tarafından yapılan konuşmada kendi yönetim bölgesinde, özürlü bireylerin topluma faydalı bir birey olarak yaşamaları ve toplumsal hayata tam katılım sağlayabilmeleri için gösterilen faaliyetlerin yönetimsel bir gelenek olduğunu belirtmiştir.

Japon Hükümeti Başbakanı Sayın Junichiro Koizumi adına konuşma yapmak üzere Parlamento Sekreteri Sayın Issei Anan konuşmalarını gerçekleştirmiştir. Dış İşleri Bakanı Sayın Tetsuro Yano Asya-Pasifik On yılı boyunca ESCAP’ın çalışmalarını tanıtmış ve Japonya’da bu konuda gerçekleştirilen faaliyetleri aktarmıştır. Bununla birlikte özellikle eğitim, mesleki eğitim, özürlü örgütleri, özürlü kadınların korunması ve engelsiz fiziksel çevre oluşturma alanlarında daha fazla çaba gösterilmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Yapılan açılış konuşmalarının ardından Toplantı Yürütme Kurulu üyelerinin seçimi gerçekleştirilmiştir. Yapılan seçim sonucu Sayın Issei Anan (Japonya) Yürütme Kurulu Başkan ı, Abdulaah Wardak (Afganistan), Ali Ahsan Mohammad Mojaheed (Bangladeş), Prak Chantha (Kamboçya), Guo Jianmo (Çin), Waevataearoi Vaevae-Pare (Cook Adaları), Adi Asenaca Caucau Filipe (Fiji), Hajah Siti Zahabarah bin Sulaiman (Malezya), Jadambaa Radan (Moğolistan) çeşitli oturumları yönetmek üzere Yürütme Kurulu Başkan Yardımcısı ve Stephen Pang (Hong Kong, Çin) raportör olarak seçilmiştir.

Bu seçimin ardından önerilen gündem dahilinde tartışmalar gerçekleştirilmiş ve toplantı gündemi son halini almıştır. Belirlenen bu gündeme göre toplantının ilk günü sabah oturumda Asya-Pasifik Özürlüler Onyılı 1993-2002 süreci içerisinde Eylem Gündeminin hayata geçirilmesi konusunda gerçekleştirilen uygulamaların genel olarak gözden geçirildiği bir sunum yapılmıştır. Birleşmiş Milletler Genel Müsteşarı ve ESCAP Yönetici Sekreteri Sayın Kim-Hak Su tarafından yapılan bu sunumda Asya-Pasifik Özürlüler Onyılı Eylem Gündeminin uygulanmasında bölgesel seviyede gerçekleşen faaliyetlerden ve elde edilen başarılardan bahsedilmiştir. Bu sunumda ayrıca, bölgesel işbirliği mekanizmaları ve ESCAP’ın bu süreçte gösterdiği faaliyetlere değinilmiştir.

25 Ekim 2002 günü sabah oturumunda en son sunumlar 1993-2002 Asya- Pasifik Özürlüler Onyılı sürecinde alınan dersler ve bunların ilerdeki çalışmalara nasıl yansıtılması gerektiği hakkında yapılmıştır. Buna örnek olarak Çin Halk Cumhuriyeti, Özürlülerle İlgili Ulusal Koordinasyon Komitesi Genel Sekreteri Sayın Guo Jianmo’nun yaptığı Çin Halk Cumhuriyeti örneği sunulmuştur. Bu konuşmanın ardından Hindistan İnsan Hakları Komisyonu, özürlülerle ilgili işlerden sorumlu görevlisi, Sayın Anuradha Mohit, “Özrün Bugünü Ve Yarını” başlıklı sunumunu gerçekleştirmiştir. Her iki sunumda da dünya özürlü nüfusunun büyük bir kısmının (%80) Asya-Pasifik bölgesinde yaşadığına değinilerek bu bölgede gösterilen çabaların, dünya özürlü hareketinin genelini etkileyebileceğine değinilmiş ve her iki ülke örnekleri katılımcılara aktarılmıştır.

Öğleden sonra gerçekleşen oturumlarda Onyıl Eylem Gündemi çerçevesinde özürlülükle ilgili konularda kanun ve koordinasyon mekanizmaları oluşturma ve özürlü çocukların ve gençlerin eğitimi ve bağımsız yaşam ve hareket serbestisi konularında en başarılı program ve politikalar konularında çeşitli sunumlar düzenlenmiştir. Bu oturumlarda önceden belirlendiği üzere, ilk sunumda “Özürlülerle ilgili Konularda Yasal Düzenleme ve Koordinasyon Mekanizmaları” konusunda Hong Kong, Çin Sağlık, Refah ve Yiyecek Büro Sekreteri Sayın Carrie Yau ve Hindistan Otistik, Beyin Felçli ve Zihinsel Engelli Çocuklar Fonu Yönetim Kurulu Başkan ı Sayın Aloka Guha konuşmalarını gerçekleştirmiştir. Her iki konuşmacıda ülkelerinde son zamanlarda yürürlüğe giren yasalar, işleyiş ve koordinasyon mekanizmaları hakkında bilgi vermiştir.

“Özürlü Çocukların ve Gençlerin Eğitimi” başlığı altında gerçekleşen sunumlarda Lao ve Samoa’da uygulanan eğitim faaliyetlerine dair bilgiler aktarmak üzere her iki ülkeden konuşmacılar yer almıştır. Lao Hükümetini temsilen Sayın Cliff Meyers sunum yapmış ve gerçekleştirilen kaynaştırma eğitimini aktarmıştır. Bu konuşmasında ayrı ortamlarda uygulanacak özel eğitimin özürlü bireylere yönelik negatif davranışları arttıracağına inandıkları için özel eğitim gibi ayrıştırıcı bir sistemi uygulamadıklarını belirtmiştir. Samoa Hükümetini temsilen sunum yapan Sayın Marie Bentin-Toalepaialii, fotoğraflar eşliğinde ülkelerinde gerçekleştirdikleri özel eğitim çalışmaları hakkında bilgi vermiştir.

Günün en son oturumu “Hareket Serbestisi ve Bağımsız Yaşam” konusunda yapılmıştır. Bu konuda sunumlarını yapmak üzere Hindistan’ı temsilen Sayın Palem Sudhakara ve Japonya’yı temsilen Sayın Shoji Nakanishi hazır bulunmuştur. Shoji Nakashinisi Japonya’da gerçekleşen bağımsız yaşam hareketinin başlangıcı ve bu hareketin diğer ülkelere yayılması ile ilgili bilgiler vererek Bağımsız Yaşam Merkezleri’nin bundaki rolüne değinmiştir. Sayın Sudhaka ise Hindistan’da ulaşılabilirlik imkanlarının arttırılması için yürürlüğe konan mekanizmalardan ve yasal düzenlemelerden bahsetmiş ve yeni düzenlemelerle erişilebilir duruma gelen örnek mekanlardan örnekler vermiştir.

Toplantının ikinci günü gerçekleşen sabah oturumlarında bir gün önce başlayan ve Asya-Pasifik Özürlüler Onyılı 1993-2002 süreci içerisinde Eylem Gündeminin hayata geçirilmesi konusunda gerçekleştirilen başarılara ve önemli noktalara değinilen konuşmalara devam edilmiştir. Bu oturumlarda, mesleki eğitim ve istihdam, bilgi ve iletişim teknolojilerine erişim, fakirliğin etkilerinin azaltılması ve kırsal bölgede yaşayan özürlü bireylerin topluma katılımı, özürlü örgütleri ve özürlü kadınlarla ilgili konularda çeşitli ülkelerden konuşmacılar sunumlar gerçekleştirmiştir.

Günün ilk oturumunda mesleki eğitim ve istihdam konusu ele alınmıştır. Kamboçya’dan Sayın Phadma Shastry kendi ülkesinde istihdamla görevli olan İş Danışma Komisyonu’nun işleyişini, özürlü bireylerin mesleki rehabilitasyonuna yaptıkları katkıları ve başarıları anlatan bir konuşma yapmıştır. Yine Kamboçya’dan Dana Sreng Kamboçya’daki Mobitel GSM şirketinin özürlü istihdam politikasını ve bu konudaki özel sektör girişimlerinin önemine değinen bir konuşma yapmıştır.

İkinci oturum bilgi ve iletişim teknolojilerine erişebilirlik konusu üzerinde yoğunlaşmıştır. Japon Özürlülerin Rehabilitasyonu Topluluğu’ndan Sayın Hiroshi Kawamura ve Tayland Körler Federasyonu’ndan Sayın Monthaian Buntan, özürlü bireylerin bilgi ve iletişim teknolojilerine erişilebilirliğinin sağlanmasının önemi ve izlenecek stratejiler konularında konuşmalarını gerçekleştirmişlerdir.

Belirlenen gündem dahilinde çeşitli alanlarda gerçekleşen başarıların ele alındığı bir diğer oturumda yoksulluğun etkilerinin azaltılması konusunda kırsal bölgelerde yaşayan özürlülerin toplumsal hayata katılımı ile ilgili konuşmalara yer verilmiştir. Uluslar arası Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Asya-Pasifik Bölgesi sorumlularından Sayın Joanne Hanko kırsal bölgede yaşayan insanların yaşam standartlarını yükseltmek ve onların daha verimli tarımsal faaliyetlerde bulunmalarını sağlayabilmek için faaliyet gösteren bu örgütün fakirlere yönelik hazırlanan çeşitli iyileştirme programlarına özürlülerle ilgili faaliyetleri de dahil ettiğini bildirmiştir. Konuşmacı bu bölgenin kırsal alanlarında yaşayan özürlülerin hem özürlü olmalarından hem de kırsal alanda yaşamalarından dolayı iki kez fazla dezavantajlı durumda olduklarını belirterek bu konuda yaptıkları bazı projeleri tanıtmıştır. Ayrıca Onyıl süreci içerisinde gündem başlıkları dahilinde FAO’nun neler gerçekleştirdiğini anlatmıştır. Ardından Dünya Bankası temsilcisi Sayın Judith Heumann Dünya Bankası bünyesinde özürlülük konusunda danışmanlık hizmeti vermeye başladıklarını söylemiştir. Konuşmacı ihtiyaç hissedilen alanlarda seminerle düzenleme, insanları bu konuda daha bilgili mercilere yönlendirme ve bu tip projelere para kaynağı sağlayacak tarafları bir araya getirerek kaynakların en iyi ve uygun şekilde kullanılmasını sağlamaya çalıştıklarına değinmiştir.

Ardından özürlü örgütleri ve özürlü kadınlarla ilgili sorunların değerlendirildiği konuşmalar gerçekleşmiştir. Fiji, Uluslar Arası Özürlüler Örgütü temsilcisi Sayın Setareki Macanawai özürlü bireylerin kurduğu kendi kendine yardım örgütleri adına konuşmasını yapmıştır. Bu konuşmada özellikle ayrımcı öğeler taşıyan özürlü tanımlarının aslında o toplumun olaya bakış açısını yansıttığını belirterek, özürlü bireylerin de toplumda yaşayan diğer bireylerle eşit şartlara sahip olduklarının algılanmasının daha güçlü özürlüler politikasının temelini oluşturacağını belirtmiştir. Uluslararası Özürlüler Örgütü’nün Pakistan temsilcisi Sayın Fatima Mansuri özürlü kadınlar için kurulmuş kendine yardım örgüt çalışmalarını yansıtan konuşmasını yapmıştır. Bu konuşmada bölgede yaşayan özürlü kadınların hem kadın oldukları hem de özürlü oldukları için çifte ayrımcılığa maruz kaldığına değinmiştir.

On yıl sürecinde gerçekleşen başarıların ve yeni on yılda öne çıkacak noktalara değinilen sunumlar bu konuşmayla sona ermiştir. Sunumların bitiminden sonra Asya- Pasifik bölgesinde engelsiz, hakka dayalı ve bütünleştirici bir toplum yaratma amacıyla hazırlanan “Biwako Milenyum Eylem Çerçevesi Taslağı” üzerinde tartışmalara geçilmiştir. Birleşmiş Milletler, Dezavantajlı Grupların Kaynaştırılması ve Sosyal Politika Bölümünün şefi Sayın Jerold Huguet’in Biwako Milenyum Eylem Çerçevesi Taslağı’nın hazırlanışı ve ana başlıklarının nasıl oluştuğu konusunda bir sunum yapmıştır. Sayın Huguet, sunumunu ülke temsilcilerine bu taslak üzerinde nasıl çalışılacağını açıklayarak bitirmiştir.

Ardından ülke temsilcileri bölgesel konuma göre belirlenmiş dört ayrı alt bölgesel gruba ayrılarak toplantılarını gerçekleştirmiştir. Bu gruplardan kendi alt bölgelerinde, özürlülük açısından kendi öncelliklerini ve buna göre hedeflerini belirlemeleri istenmiştir. Yarım gün süren toplantılar sonucunda her alt grup kendi bölgelerinde yaşanan özel sorunları belirlemiş görüş ve tavsiye kararlarını raporlaştırmıştır. Bu raporlar Toplantı sekreteryasına iletilmiştir. Ülkemiz temsilcileri özürlülere hizmet verme alanında yaşanan personel sıkıntısını dile getirerek, özellikle özel eğitimde görev alacak öğretmen ve diğer uzman personelin yetiştirilmesi konusunun da raporlarda yer alması isteğini belirtmiştir.

Alt bölgesel çalışma gruplarının hazırladıkları raporların sunulduğu sabah oturumunda, grupları tarafından tanımlanan özel sorun alanları, gözden geçirilmesi ve çerçeve taslağa eklenmesi gerektiği düşünülen konularda tavsiye kararları sunulmuştur.

Bu alt-bölge çalışma grubu raporunda Biwako Binyıl Eylem Çerçeve Taslağında belirtilen tüm öncelikli alanların aynı derecede önemli olduğunu, ancak öncelik sırasının bölgedeki ülke ve topraklara göre değişeceği belirtilmiştir.

Pasifik Alt-Bölgesi ile ilgili olarak bir önceki on yıllık dönemde belirlenen önceliklerle birlikte yasal düzenleme ve yenilemeler, ulusal politikalar ve planlamalar, bütünleştirici ve zorunlu eğitim, özürlü kadınlara, ailelere ve özürlülere ait kendi kendine yardım kuruluşlarının güçlendirilmeleri gibi konulardaki girişimlerin devam etmesi gerektiği söylenmiştir.

Ayrıca, alt bölge düzeyinde işbirliğinin güçlendirilmesinin stratejiler arasında yer alabileceği belirtilmiştir. Özürlü kişiler ile ilgili olarak kurulacak ağ sistemleri ile, bölgedeki daha gelişmiş ülkeler arasında köprü oluşturularak, başarılı uygulamaların, bilgi alışverişlerinin ve bilinçlendirme eğitim ve programlarının daha geniş ve yaygın kullanımı sağlanabilecektir. Geliştirilecek insan ağı ile hükümetler, özürlü örgütleri ve özürlü ailelerinin birbirleri ile işbirliği sağlanabileceğini, ulusal kalkınma planlarına eklenen özürlülük konularının uygulanacak her türlü politika, program ve uygulamaya dahil edilmesi sonucunu getireceği belirtilmiştir.

Grup raporunda son olarak özürlü çocukların ve gençlerin okullaşma oranının artırılması ve eğitimlerinin desteklenmesi, mesleki eğitim ve istihdamları konularına öncelikli olarak eğilinmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Bu çalışma grubu Biwako Binyıl Eylem Çerçeve Taslağı’nı grup olarak benimsediklerini ve ülkelerin kendi durumlarına göre önceliklerini saptamaları, yine kendi ülkelerinin durumlarına göre gerekirse yeni öncelikler ekleyebilmeleri konusunda fırsat tanınmasının iyi olacağı kanaatinde olduğunu raporunda belirtmiştir. Raporda ayrıca, ailelere ve ana-babalara ait kuruluşların katkıları da dahil olmak üzere, üzerinde durulması gereken bazı konular saptanmış, özürlü kadınların destek ağ sistemlerinin yaygınlaştırılması, erken tanı mekanizmalarının oluşturulması, öğretim personelinin yetiştirilmesi konusuna önem verilmesi ve özürlü çocukların ve gençlerin okullaşma oranının arttırılması konuları üzerinde durulmuştur. Grup, özürlü kişilerin sağlık sorunlarına öncelikle önem verilmesi, özel sektörün özürlülerin istihdamı konusunda özendirilmesi, yapılara ulaşılabilirlik ile ilgili genel standartların oluşturulması ve telekomünikasyon ve yayın alanlarında da engellerin ortadan kaldırılması konuları üzerine de önemle eğilmiştir.

Grup ayrıca özürlülük ve özürlüler ile ilgili görüşlerin tüm kalkınma, politika ve programlara dahil edilmesi, mevcut yasaların ayrımcılık hükümlerinin kaldırılması için gözden geçirilerek yenilenmesi ve topluma dayalı rehabilitasyon faaliyetlerinin arttırılması da dahil olmak üzere bağımsız yaşamaya göre ayarlanması gerektiğini raporunda vurgulamıştır.

Bu alt bölge raporunda öncelikle yoksulluğun azaltılmasına ve yoksulluğun neden olduğu özürlülük nedenlerinin ortadan kaldırılması ile ilgili konulara öncelik verilmesi gereği belirtilmiştir.

Grup, serbest meslek olanakları da dahil olmak üzere mesleki eğitim ve istihdam stratejilerinin vurgulanmasını, toplumun bilinçlendirilmesinin yedi öncelikli alanın tümünde ortak strateji olarak kabul edilmesini, bilgi ve ICT de dahil olmak üzere iletişim sistemlerine ulaşılabilirlikle ilgili öncelik alanlarının kapsamının yardımcı araç/gereç teknolojilerini de içine alacak şekilde genişletilmesini söylemiştir.

Bu grupta bin yıl hedeflerin belirlenmesi ayrıntılı olarak tartışılmıştır. Bazı ülkeler hedeflere ulaşmanın zor olacağını belirtmişler, ama yine de Biwako Binyıl Çerçeve Taslağının hedeflere ulaşma ve değerlendirmede yardımcı olacağını ve gerekli çalışmaları özendirip hızlandıracağını kabul etmişlerdir. Her ülkenin kendi ulusal uygulama alanlarının önceliğini kendi ihtiyaç ve şartlarına göre ayarlaması gerektiği de eklenmiştir.

Grup ayrıca, bilgi ve iletişim teknoloji sistemlerine ulaşılabilirliğin, özellikle teknoloji alış-verişi ve transferi bakımından işbirliğinin yararlı bir alan olduğunu ortaya koymuştur. Yapılara ve kamu taşıma araçlarına ulaşılabilirliğin uygun bir işbirliği alanı olduğu da belirtilmiştir. Bu konu ile ilgili olarak Japonya ve Kore Cumhuriyeti gibi bazı ülkeler, ulaşılabilirlik sağlanması ile ilgili kendi olumlu uygulamalarını diğer ülkelerle paylaşmaya hazır bulunduklarını söylemiştir.

Yedi öncelikli alan içerisinde sayılmamış olduğu halde, özürlü kişilerin haklarını duyurmak ve korumak amacına yönelik kapsamlı ve bütüncül bir uluslar arası konvansiyonun oluşturulması konusunda alt-bölge ölçeğinde durulması, tartışılması, araştırmalar yapılması ve bilgi alış-verişinde bulunulması da bir diğer işbirliği alanı olarak kabul edilmiştir. Bu alt-bölgenin raporunda, yoksulluğun azaltılmasına önem verilmesi gereği de vurgulanmıştır.

28 Ekim 2003

Toplantının son gününde 2003-2012 yılları arasındaki süreçte Asya-Pasifik bölgesinde özürlülere yönelik gerçekleştirilecek faaliyetlere ışık tutacağı düşünülen ve 21. Yüzyılda Asya-Pasifik Bölgesinde Özürlüler İçin Engelsiz, Hakka Dayalı ve Bütünleştirici Bir Toplum Geliştirilmesi temasıyla hareket eden Biwako Binyıl Eylem Çerçevesi’nin önerilen değişikliklere göre hazırlanmış son hali üzerinde tartışmalar gerçekleşmiş ve Eylem Çerçevesi bu tartışmalar sonucu son halini almıştır.

Toplantının formal kısmı Afganistan Hükümeti, Özürlüler ve Şehitler Bakanı Abdullah Wardak’ın Asya-Pasifik Bölgesindeki Özürlülerin Tam Katılımı ve Eşitliği Hakkında Bildiri’yi Afganistan adına imzalaması onuruna düzenlenen basın toplantısı ile sona ermiştir.

ÖNBİLGİ
Konusal Çalışma Grubu

Asya-Pasifik Özürlüler Onyılı, özürlülere sunulan hizmetlerde ulusal seviyede ilerlemeyi destekleyen, bunu yaparken diğer ülkelerle işbirliği içinde çalışma olanağı sunan ve Birleşmiş Milletler Özürlüler Onyılının (1983-1992), bölgesel devamı niteliğini taşıyan bir çalışmadır. Bu çalışma özürlülere yönelik faaliyetlerin bir program dahilinde yürütülmesi için Asya-Pasifik bölgesindeki 56 ülkeyi bir araya getirmektedir. Özellikle özürlülerin yaşamlarını etkileyecek ana sorunların çözümünde, bölgenin gelişmekte olan ve gelişmiş ülkeleri arasında işbirliğinin güçlendirilmesi için çaba sarf etmektedir.

Temel amacı özürlülerin toplumsal hayata tam katılımı ve her alanda eşit fırsatlardan yararlanmalarını sağlayacak olanakların arttırılması olan Asya-Pasifik Özürlüler Onyılının, ilk on yılı 1992-2002 yılları arasında gerçekleştirilmiştir. İlk onyıl sürecinin kapanış toplantısında Özürlüler Hakkında Konusal Çalışma Grubu’nun (TWG-DC-DC) önerisi uyarınca Asya Pasifik Özürlüler Onyılı’nın bir onyıl daha uzatılması kararı alınmış ve “21. Yüzyılda Asya-Pasifik Bölgesinde Özürlüler İçin Engelsiz, Hakka Dayalı ve Bütünleştirici Bir Toplum Geliştirilmesi” teması dahilinde, 2003-2012 yılları arasında gerçekleştirilecek faaliyetler için, Biwako Milenyum Eylem Çerçevesi kabul edilmiştir.

1986 yılında özürlülükle ilgili konularda Asya Pasifik bölgesindeki kurum, kuruluş ve hükümetler arası koordinasyon sağlamak için kurulan Asya-Pasifik Çalışma Grubu 2000 yılına kadar çeşitli adlarla bölgesel koordinasyon mekanizması olarak faaliyetlerini sürdürmüştür. Bu grup, daha sonra Özürlüler Hakkına Konusal Çalışma Grubu (TWG-DC-DC) adını almıştır. Çalışma Grubunun hükümetlerden ve kurum ve kuruluşlardan beklentisi, yürütülen her türlü politika ve faaliyette özürlülerle ilgili konuların yer almasının sağlanması ve Onyıl sürecinde alınan kararların ve hazırlanan eylem planlarının ülkelerde yürürlüğe konabilmesi için çaba göstermeleridir.

ESCAP tarafından sekretaryası yürütülen Konusal Çalışma Grubunun yürütme kurulu üyeleri Asya Pasifik Özürlüler Forumu (APDF), Uluslararası Özürlüler Birliği (DPI), Dünya Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve Uluslararası Çalışma Örgütüdür (ILO). Çalışma Grubu üyeleri ise Birleşmiş Milletler Örgütünün bölgedeki bazı organları ve birimleri, bölgedeki ilgili hükümetler, özürlüler organları, uluslararası örgütler, sivil toplum kuruluşları ve gözlemcilerden oluşmaktadır.

Her türlü kalkınma politikası, programı ve projesine özürlülerin de dahil edilmesini sağlayarak, bütünleştirici, hakka dayalı bir yaşam sürdürebilmeleri için işbirliği sağlanması;
Belirlenen küresel ve bölgesel kalkınma hedefleri uyarınca özürlü bireylerin haklarının korunması ve geliştirilmesi için yasal düzenlemeler ve politikalar hazırlanmasının sağlanması;
Hazırlanan tüm kalkınma programları ve projelere özürlü bireylerin katılımının sağlanması, her düzeyde işlevsel bağlar kurulması ve kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmesi,
Özürlü bireylerin tam katılımı ve eşitliği konusunda oluşturulan fona destek vermek de dahil olmak üzere bölgesel çalışmaların ortak işbirliği içerisinde planlanması ve gerçekleştirilmesinin sağlanması,
Özürlülerle ilgili konularda ülkelerin ulusal ve yerel kapasitelerinin geliştirilmesi için uluslar arası teknik işbirliğinin oluşturulması;
Kurulan iletişim ağı aracılığıyla özürlülerin durumları ile ilgili bilgilerin, düzenlenecek olan küresel ve bölgesel faaliyetlerle ilgili bilgilerin uygun formatta ve mümkün olduğu kadar geniş bir alana yayılmasının sağlanması,
Küresel anlamda bölgeler arası bilgi ve birikim transferinin geliştirilmesi.

Çalışma grubu faaliyetlerini, 21. yüzyılda engelsiz, hakka dayalı ve bütünleştirici bir toplum yaratma amacıyla hazırlanan Biwako Milenyum Çerçevesinin (BMF) başarılı olarak uygulanmasının sağlanmasına odaklanarak sürdürmektedir. Önümüzdeki on yıl süresince faaliyetlerini BMF de belirlenen yedi ana faaliyet alanı altında devam ettirecek olan çalışma grubu gerektiğinde çalışmalarını diğer ilgili uluslar arası faaliyetlerle birlikte paralel yürütebilmektedir.

Grup ayrıca, özürlülerin haklarının ve onurlarının korunmasına yönelik hazırlanmakta olan “Özürlülerin Hakları ve Onurlarının Korunması ve Geliştirilmesi Hakkında Uluslararası Sözleşme”nin hazırlanmasına da destek sağlamaktadır. Bunların yanında daha önceden yürürlüğe konan bağlayıcı ya da bağlayıcı olmayan uluslararası bildirge, sözleşme veya diğer belgelerin ülkelerde özürlü bireylerin faydalanabileceği şekilde uygulanmasını da teşvik etmektedir. Bunun dışında TWG-DC toplantılarında ortaya çıkan çeşitli konularda da çalışmalar başlatabilmektedir.

Asya Pasifik Özürlüler Forumu (APDF), Birleşmiş Milletler Milenyum Kalkınma Hedefleri uyarınca başlatılan ve özürlü bireylerin bölge çapında desteklenmesini sağlamayı amaçlayan onyıl süreçlerinden ikincisinin başlangıcında faaliyete geçen bir oluşumdur. Ekim 2002’de başlayan faaliyetlerinin temel amacı BMF doğrultusunda kaydedilen gelişmeleri sivil toplum örgütleri açısından izlemek ve değerlendirmektir. Bir önceki onyılda Sivil Toplum Örgütleri Bölgesel Ağı (RNN) olarak adlandırılan bu kuruluş ikinci on yıla yeni bir ad ve bakış açısıyla girmeyi tercih ederek adını ve altyapısını değiştirmiştir. 2003 Kasım ayında ilk Genel Kurulunu Singapur’da gerçekleştiren bu forum bir Yüksek Kurul oluşturarak iki yıllık ilk süreç için kurul üyelerini seçmiştir. Yüksek Kurul ilk toplantısını 14 Haziran 2004 tarihinde gerçekleştirmiştir.

Gündem Değişiklik önerileri;
Üyelik başvuruları;
2004-2005 yılları için çalışma komitelerinin faaliyetlerinin tartışılması;
2004-2005 yılları arasında BMF’nin uygulanması ile ilgili faaliyetleri ve BM Özürlüler Sözleşmesi ile ilgili değerlendirmeleri;
2004 Ekim ayındaki ESCAP toplantısının APDF Yüksek Kurulu ve Çalışma Komitelerine katılım;
2005 APDF Genel Kurul Toplantısı için yer belirlenmesi;
APCD ile işbirliği görüşmeleri;
Diğer.

APDF sekreteri Etsuko Ueno, Yüksek Kurul üyelerinin şimdiye kadar zaman zaman yüz yüze toplantılar düzenleyebildiğini ancak bütçenin uygun olmadığı zamanlarda elektronik ortamda ya da telekonferansla görüşülebileceğini ifade etmiş ve bu öneriyi katılımcıların onayına sunmuştur.

Önceki RNN ağı her ülkeden bir temsilci ve uluslararası özürlü örgütlerinden birer temsilci tarafından oluşturulmuşken, APDF’in bölgedeki ülkelerden ve uluslararası örgütlerden geniş katılım sağlamayı amaçladığını belirtilmiştir. Toplantı Sekreteryası üyelik şartları ve süreci hakkında da bilgi verilmiştir. Buna göre yıllık veya iki yıllık aidat ücretleri yatırıldıktan sonra form doldurularak başvuru yapılmaktadır. Bu başvuru APDF Genel Kurulunda uygun görüş için gönderildikten sonra son aşamada onay için APDF Yüksek Kuruluna sevk edilmektedir. Başvuru şartları aktarıldıktan sonra bölgedeki kendine yardım organizasyonları ve sivil toplum örgütlerinin katılımlarının sağlanması için bu örgütlerin teşvik edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Yüksek Kurul RNN’nin önceki üyelerinin APDF üyeliklerini 30 Eylül 2004 tarihine kadar yenileyebileceklerini ancak bu tarihten sonra yeni başvuru yapmaları gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca özürlü bireylerin kişisel başvurularını yapabileceği ifade edilmiştir.

Bilgi Çalışma Alt Komitesi, Rehabilitation Alliance Hong Kong’un daha düşük bütçeli internet tabanlı toplantı sistemleri konusunda araştırma yapması konusunda fikir birliğine varmıştır. Cinsiyet Alt Çalışma Komitesi, ESCAP’la olan işbirliğini geliştirerek Pasifik Bölgesinde daha geniş bir ağa hizmet verebileceğini dile getirmiştir. Kadınlarla ilgili örgütler, kadın hakları savunucuları ve ESCAP’ın Kadın Araştırmaları Bölümü’nün programlarına özürlü kadınların haklarını da dahil edecek şekilde bilinçlendirilmesi gerektiği dile getirilmiştir. Araştırma ve Geliştirme Çalışma Komitesi, BMF uygulamaları ve izlenmesi ile ilgili araştırma önerilerinin desteklenmesini talep etmiştir. Ayrıca Asya Pasifik Özürlüler Merkezi (APCD) ile olan işbirliği bağlarının kuvvetlendirilmesi gerektiği söylenmiştir. Alt Komite BMF’de yer alan öncelik alanları ile ilgili şimdiye kadar yapılan araştırmaların bibliyografyasını çıkarıp bu bilgileri internette yayınlanacağını söylemiştir.

2003 yılında gerçekleştirilen ilk genel kurulda kurulun iki yılda bir toplanacağı ve toplantı yerinin teklifler arasından seçilebileceği kararına varmıştır. Yüksek Kurul 2005 yılındaki Genel Kurul Toplantısının yapılacağı yer olarak Avustralya’nın seçildiğini açıklamıştır. ESCAP sekreteryasına 2005’in ikinci yarısında düzenlenecek olan TWG-DC toplantısının Melbourne’da Genel Kurul’un devamında yapılması teklifi sunulmuştur.

Yüksek Kurul Toplantısında, Asya Pasifik Özürlüler Merkezi (APCD) yetkilileri tanıtıcı bir sunum yapmıştır. APCD Japon ve Tayland Hükümetlerinin özürlü bireylerin ve özürlü bireylere eğitim veren destek personellerin eğitilmesi konusunda faaliyet gösteren resmi bir kurumdur. APCD uluslararası danışma kurulu adı altında bir kurul oluşturmayı planladıklarını ve bu kurulun ülkelere program geliştirme ve uzmanlık desteği sağlayabileceğini ifade etmiştir. Bu konuşmalardan sonra APCD, APDF ve TWG-DC arasında daha yakın bir işbirliği oluşturulması gerekliliği dile getirilmiştir.

Bir sonraki Yüksek Kurul Toplantısının 10 Ekim 2004 tarihinde gerçekleştireceği kararı alındıktan sonra toplantı sona erdirilmiştir.

Ülkemiz, APDF Yüksek Kurulu Toplantısına kurulun yapısı gereği gözlemci sıfatı ile katılmıştır.

Topong Kulkhanchit, Çalışma Komitesi Başkan ı (Araştırma ve Geliştirme )

(Not: Toplantılar aynı anda gerçekleştirildiği için sadece koyu renkle belirtilen toplantılara katılım sağlanabilmiştir)

Cenevre’de gerçekleştirilen Bilgi Toplumu Dünya Zirvesi’ne katıldığını belirten Bilgi İletişim Teknolojileri Alt Çalışma Grubu Başkan ı gerçekleştirilen zirve hakkında alt çalışma grubuna kısaca bilgi vermiştir. Bu zirve sonucu ortaya çıkan eylem planı ve bildirgenin çeşitli maddelerinde ve paragraflarında evrensel dizayn ve destek teknolojilerine değinildiğini açıklamıştır. Ayrıca Cenevre’deki yapılan Bilgi Toplumunda Özürlüler Konusunda Küresel Foruma katılım sağlandığı belirtilmiştir. Bir önceki TWG-DC toplantılarında alınan karar gereği BMF’nin Bilgi ve İletişim Teknolojileri faaliyet alanı altındaki uygulamaları arttıracak çalışmalar yapması gerekliliği yinelenmiştir. Asya Pasifik Özürlüler Merkezinin yapmayı planladığı bir araştırma önerisi sunulmuştur. Bu araştırmanın metodolojisi üzerine diğer katılımcılar fikirlerini beyan etmişler ve bu araştırmanın yapılması halinde destek sağlayacaklarını söylemişlerdir.

Katılımcıların kendilerini tanıtması ile başlanan toplantıda Herkes İçin Eğitim ve Özürlü Gençlerin Eğitimi Alt Çalışma Grubu üyelerinden bazılarının 17 Şubat 2004 ve 9 Haziran 2004 tarihlerinde Herkes İçin Eğitim (EFA) Toplantılarına katılarak TWG-DC çalışma grubunun faaliyetleri ve özürlülerin eğitim hakları ve bütünleştirici yaklaşım ile ilgili olarak iki özet sunum yaptığı dile getirilmiştir. Ayrıca 26-29 Mayıs 2004 tarihinde gerçekleştirilen UNESCO’nun Toplum Eğitim Merkezleri Seminerine katılım sağlanarak burada da sunum yapıldığı açıklanmıştır.

Üyeler tarafından bu süreçte katılım sağlanan bir diğer toplantının da, bütünleştirici eğitim konusunda özel bir oturum düzenlenen, UNESCO Eğitim Kongresi olduğu belirtilmiştir.

UNESCO ile işbirliği sağlanarak global olarak devam ettirilen Herkes İçin Eğitim (EFA) çalışmalarında, TWG-DC eğitim çalışma grubunun rolü ve Asya Pasifik Bölgesel Grubu kurulması tartışılmıştır. Bu konu ile ilgili net bir karara varılamamıştır. Bir sonraki TWG-DC toplantısında bu konuda daha detaylı tartışma kararı alınmıştır. TWG-DC eğitim çalışma grubunun çalışma iş tanımı görüşülmüş ve stratejiler konusunda sunulan öneriler değerlendirilmiştir. Bunlardan en önemlisi TWG-DC eğitim çalışma grubunun BMF’nin erken tanılama, erken müdahale ve erken eğitim başlığı altındaki hedef ve stratejilerin uygulanmasını destekleyici yönde daha fazla faaliyette bulunması gerektiği dile getirilmiştir. Şartnamenin son halinin daha sonra üyelere iletileceği belirtilmiştir.

UNESCO’dan katılan temsilciler bitirmek üzere oldukları “Farklılığı Azaltmak: Bütünleştirici, Öğrenme Dostu Ortamlar Yaratma Kiti” adlı çalışmalarında gelinen aşamayı aktarmışlardır.

Toplantıda daha sonra 19-21 Ekim 2004 tarihleri arasında gerçekleştirilecek olan Salamanca +10 ve 11-14 Temmuz 2004 tarihleri arasında gerçekleştirilecek olan öğretmenlerin eğitimi konulu iki konferansa katılım sağlanması dileği ile toplantı sona erdirilmiştir.

Toplantı sekreteryasının talebi üzerine Türkiye’de özel eğitim ile ilgili olarak sunum yapılmıştır.

Çalışma Grubu Toplantısında bir önceki toplantı tutanağı gözden geçirilmiş ve bunun sonucunda gelinen noktalara değinilerek, internette oluşturulan gruba yeni katılımlar sağlanabileceği ilan edilmiştir. 2005 Haziran ayında onuncu TWG-DC toplantısı öncesi özürlülerin istihdamı konulu uluslararası bir toplantı yapılacağı dile getirilmiştir.

Çalışma Grubu Toplantısında BMF uyarınca 2012 yılında kadar üye ülkelerin % 30’unun ILO 159 No’lu Sözleşmeyi imzalamış olması beklenirken bu oranın şuanda %19.5 olduğu açıklanmış ve bölge ülkelerinin bu Sözleşme’yi imzalamaya teşvik edilmesi gerekliliğine değinilmiştir.

Devletin model işveren konumunda olması konusu ise bir sonraki toplantıda ya da internette oluşturulan tartışma gruplarında tartışılmak üzere konu olarak belirlenmiştir.

Toplantı sekreteryasının talebi üzerine Türkiye’deki özürlülerin istihdam durumu ve kota sistemi hakkında bir sunum yapılmıştır. Toplantı IBM’in özürlü birey istihdamı ile ilgili bir sinevizyon gösterimiyle sona ermiştir.

Alt çalışma grubu başkanının yaptığı açılış konuşmasından sonra bölge çapında özürlü kadınların hakları ile ilgili çalışan bireylerin bulunduğu bir liste oluşturulduğu ve toplantının yapıldığı zamana kadar bu listeye yaklaşık 100 kişinin kayıt yaptırdığı iletilmiştir. Çalışma Grubu üyelerinden bazılarının katıldıkları Uluslararası Kadınlar Günü ve Dünya Gençlik Zirvesi toplantılarında ortaya çıkan sonuçlar katılımcılarla paylaşılmıştır. Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılmasına Dair Konvansiyon’a (CEDAW) dair ülke raporları, ülke eylem planları görüşülmüştür. Ayrıca kadın hakları konusunda çalışan sivil toplum örgütlerinin özürlü kadınlarla ilgili konuları da faaliyet alanlarına almaları konusunda bilgilendirilmeleri gerektiği anlatılmıştır. Cinsiyet konusunda düzenlenecek uluslararası toplantılarda özürlü kadınlar alt çalışma grubunun temsil edilmesinin diğer katılımcıların konuya dikkatlerinin çekilmesi açısından önemli olduğunu dile getirmiştir.

Bir önceki toplantının tutanağının gözden geçirilmesi ve onaya sunulması ile başlayan toplantıda, alt çalışma grubu başkanı özürlüler için çalışan sivil toplum örgütleri ile özürlülerin kurduğu kendine yardım kuruluşları arasındaki farklılığa değinerek, ailelerin kurumuş olduğu yardım kuruluşları ve tüm sivil toplum kuruluşlarının işbirliği içerisinde, BMF’nin kendine yardım kuruluşları konusunda belirlediği stratejileri gerçekleştirmesi için çabalamalarının önemine değinmiştir.

Toplantıda Asya Pasifik Özürlüler Merkezi (APCD) temsilcisi özürlülerin kurmuş oldukları kendine yardım kuruluşları hakkına kendi yaptıkları çalışmaları aktarmıştır. Bölgedeki bir çok ülkeden gelen kendine yardım kuruluşu temsilcilerine eğitim verdiklerini 2004 yılı için yine 18 kişilik bir gruba eğitim vereceklerini beyan etmişlerdir. APCD daha çok yerel düzeyde faaliyet gösteren kendine yardım kuruluşları temsilcilerine toplumsal güçlerini arttırma yönünde eğitim vermektedir.

Özürlü bireylerin özellikle gelişmekte olan ülkelerde gelir getirici faaliyetlerde bulunmada zorluklar yaşadıkları, bu grupların sosyo-ekonomik olarak gelişmelerinin özürlüler hareketin devamı açısından önemli olacağı belirtilmiştir.

WHO temsilcisi gelişmiş ülkelerdeki özürlülük modellerinin birebir kopyalanarak uygulanmasının Asya-Pasifik bölgesindeki ülkelere uygun olmadığını belirmiştir. Özürlülüğün çok boyutlu bir olgu olduğunu ülkenin durumuna uygun bir modelin benimsenmesinin daha doğru olduğunu vurgulamıştır. Devam eden tartışmalarda sürdürülebilir gelir faaliyetleri yerine getirilmedikçe, gelişmekte olan ülkelerdeki özürlü bireylerin haklarının savunuculuğunun tam olarak gerçekleştirilemeyeceği söylenmiştir. STK’ların gelir getirici faaliyetlerde bulunarak özürlüleri desteklenmelerinin önemli olduğu söylenmiştir.

Sekreterya talebi üzerine ülkemizdeki sivil toplum örgütlerinin hakkında kısa bir bilgi verilmiştir. Özürlülerin Özürlüler Yüksek Kurulu ve Özürlüler Şurası aracılığıyla karar mekanizmalarına katılım sağlayabildikleri de aktarılarak bu mekanizmalar hakkında kısa bilgiler verilmiştir.

İki ülkede özürlüler konusunda yaşanan son gelişmelerin anlatıldığı bir sunumla başlayan toplantıda ILO’nun Doğu Timor da yaptığı “Beceri Kazandırma ve İstihdam Projesi” hakkına bilgi verilmiştir. Japonya, Hong Kong, Endonezya, Doğu Timor’un ortaklaşa gerçekleştirdiği bu projenin ikinci aşamasında şuanda eğiticilerin eğitiminin gerçekleştirildiği aktarılmıştır.

Birleşmiş Milletler bünyesinde sürdürülen Özürlülerin Haklarının ve Onurlarının Korunması ve Geliştirilmesi Hakkında Uluslararası Sözleşme hazırlanması amacıyla oluşturulan Ad Hoc. Komitesi çalışmalarına katılım sağlayan Alt Çalışma Grubu üyeleri 24 Mayıs-4 Haziran 2004 tarihleri arasında gerçekleştirilen üçüncü Ad. Hoc. Komite Toplantısı hakkında sunum yapmıştır. Komite toplantısında çalışma gruplarının hazırlıkları sonucu ortaya konan taslak sözleşmenin okunduğu, özürlülere yönelik uygun düzenlemeler hakkında ve özürlü kadınlara yönelik maddelerin eklenmesi hakkında tartışıldığı söylenmiştir. Hazırlanan taslak sözleşme hakkında hükümet, uluslararası örgüt ve BM’in değişiklik önerilerini olduğu belirtilmiştir. Bu aşamadan sonra sözleşmenin başlıca uygulayıcıları olan hükümetlerin değerlendirmelerinin ön plana çıkacağı aktarılmıştır. Hükümet yetkilileri ile diyalogun bu süreçte çok önemli olduğu vurgulanmıştır. Hükümetlerin Sözleşme konusundaki görüşlerinin tüm özürlü bireylerin görüşlerini yansıtacağı düşüncesiyle lobi çalışmalarının nasıl yürütülebileceğinin tartışılacağı bir workhop gerçekleştirileceği aktarılmıştır.

Bu çalışmalara henüz katılmamış hükümetlerden bu konuda Özürlüler Hakkında Uluslar arası Sözleşme çalışma başlatmaları istenmiştir.

16 HAZİRAN 2004
ÖZÜRLÜLER HAKKINDA KONUSAL ÇALIŞMA GRUBU
SEKİZİNCİ GENEL OTURUMU TOPLANTISI

Toplantı Gündeminin sunulması ve değişiklik önerileri
1-2 Aralık 2003 Özürlüler Hakkında Çalışma Grubu Yedinci Toplantısının Tutanağının onaylanması
Tutanakla ilgili konular ve düzeltme önerileri
Alt Çalışma Grupları Raporları
APDF’in İlk Yüksek Kurul Toplantısı Raporları
Aralık 2004’e kadar BMF uygulamaları ile ilgili bazı eylem planlarının sunumları (UNESCAP, ILO, ICEVI/CBM)
Diğer konular

Özürlüler Hakkında Konusal Çalışma Grubu Toplantısının sekizinci genel oturumu, gündemdeki değişiklik önerileri ve yedinci genel oturumun tutanağının onaylanması ile başlamıştır. Ardından 14 Haziran 2004 tarihinde düzenlenen APDF toplantısı ve 15 Haziran 2004 günü düzenlenen Alt Çalışma Grubu Toplantılarının raporları sunulmuştur.

Sunumların ardından 2004 yılı sonuna kadar BMF uygulamalarına yönelik çeşitli uluslar arası organizasyonların eylem planlarının sunumuna geçilmiştir. Birleşmiş Milletler Asya Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu çeşitli başlıklar atlında topladığı faaliyet planlarını anlatmıştır. Fakirliğin azaltılması, hakka dayalı sistemin geliştirilmesi, özürlü istatistikleri ve tanımlarının oluşturulması, toplum temelli rehabilitasyonun güçlendirme, bölgesel ve uluslararası işbirliği ağı geliştirme, izleme ve gözden geçirme başlıkları altında yıl içerisinde çeşitli zamanlarda düzenlenen ya da düzenlenecek olan çalışma ve toplantılara değinilmiştir.

UNESCAP’ın İstatistik Biriminin başlattığı Özürlü İstatistikleri Ve Değerlendirme Konusunda Workshop programının ilk safhasının 24-28 Mayıs 2004 tarihlerinde gerçekleştirildiği belirtilmiştir. Gelişmekte olan ülkelerde özürlü istatistiklerinin özellikle ICF kullanılarak derlenmesini sağlamayı amaçlayan bu projenin iki yıl süreceği belirtilmiştir. Özürlü istatistikleri kullanımında ülkelerin sıklığı arttırdığı için ICF kullanma konusunda çekinceler taşıdığı, bölgedeki ülkelerden sadece Avustralya ve Yeni Zellanda’nın ICF’i kullandığını aktarmıştır. Eylül ayında workshopın ikinci safhasının başlatılacağı ve bu toplantılarda eylem planları, standart sorular ve modüller konusu, var olan ICF kayıt sistemi, görüşme teknikleri, test etme soruların yapılandırılması hakkında eğitim verme konularının tartışılacağı belirtilmiştir. 29-30 Kasım 2004 tarihlerinde dokuzunu TWG-DC genel oturumu öncesi gerçekleştirilecek olan UNESCAP ve Çin Özürlüler Federasyonu’nun ortaklaşa düzenleyeceği toplantı konusu “Toplum Temelli Rehabilitasyonun Güçlendirilmesi” konusunun tartışılacağı belirtilmiştir. Bu toplantıda gelir getirici faaliyetler ve toplumsal müteşebbisler tartışılacaktır.

ILO’nun 2004 yılı sonuna kadar gerçekleştirmeyi planladığı toplantı ve çalışmalar arasında ise daha çok BMF’in bilginin yayılması, savunuculuk, teknik işbirliği başlıkları altına giren faaliyetler yaptığı kaydedilmiştir. ILO’nun yayımladığı “ Daha İleriye: Özürlüler İçin Daha İyi Uygun İş Ortamları Yaratma” adlı kitap, ILO 159 No’lu sözleşmenin ülkelerce uygulanması yönünde gösterdiği çabalar, ve çeşitli zamanlarda düzenlenen eğitim, kapasite geliştirme ve işbirliği çalışmalarına değinilmiştir.

WHO Özürlüler ve Rehabilitasyon Ekibi temsilcisinin yaptığı eylem planı sunumunda bölgedeki bir çok özürlü bireyin en basit yardımcı araç gereçlere bile erişiminin olmadığına değinmiş ve özürlüler konusunda kendi analiz ve eylem planlarını anlatmıştır. WHO özürlü bireylerin durumlarının güçlendirilmesi için sağlıkla ilgili tüm faaliyet ve programlarına özürlülerin entegre edilmesi, Birleşmiş Milletler Standart Kuralların uygulanmasının sağlanması ve erken eğitim konularında Birleşmiş Milletler organları, özürlülerle ilgili uluslar arası örgütler ve üniversitelerle işbirliği kurmaları konusunda üye ülkeleri teşvik ettiklerini belirtmiştir.

Toplantının kapanış konuşmasında Türk Hükümetinin Asya Pasifik Bölgesindeki Özürlülerin Tam katılımı ve Eşitliği Hakkında Bildiriyi imzalamasından ve toplantıya katılım sağlamasından dolayı Türk Hükümetine teşekkürlerini iletmişlerdir.

Raporlar

UN-ESCAP (Asya-Pasifik Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Komisyonu) Toplantıları

28 Ekim 2003