Stanford-Bine Zeka Testi, Alfred Binet ve Theodore Simon tarafından zihinsel engelliliğin farklı düzeylerini tespit etmeye yönelik ilk objektif ölçme aracı olarak 1905 yılında geliştirilmiştir. Stanford-Binet Zeka Testinin orijinal biçimi sürekli genişletilerek, günümüze ulaşmıştır. 2003 yılında yayınlanan Stanford-Bine Zeka Testinin 5. ve en son versiyonunu, zeka ve bilişsel yeteneklerin değerlendirilmesinde bir dizi yeniliği beraberinde getirmektedir.
SB5, yaşları 2 ila 85 yaş arasında değişen çocuk ve yetişkinlere uygulanabilmekte olup, beşi sözel olmayan ve beşi sözel olmak üzere on alt testten oluşmaktadır. SB5, özel gereksinimi olan çocukların (gelişimsel gerilik, öğrenme güçlüğü ve üstün yetenekli) tespit edilmesinden öğrencilerin okul programlarına yerleştirilmelerine kadar geniş bir kullanım alanı olan bir ölçme aracı olarak kullanılmaktadır.
Özellikle batılı ülkelerde zekanın değerlendirilmesine yönelik çalışmaların ağırlık kazanmasıyla birlikte ülkemizde de zeka testlerinin kullanımına ilişkin çalışmalar başlamıştır. Türkiye’de Stanford-Binet Zeka Testinin ilk versiyonu 1915 yılında Göysa tarafından kullanılmış olmakla birlikte, Stanford-Binet Zeka Testinin 1960 versiyonunun 1961 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi tarafından yapılan uyarlanma çalışması zihinsel yeteneklerin değerlendirilmesi yolunda atılan ilk bilimsel adım olmuştur. 1965 yılında Stanford-Bine Zeka Testinin standardizasyonu Şemin tarafından İstanbul’da yaşayan küçük bir grup çocuk üzerinde yapılmıştır. Ülkemizde Yapılan bir diğer önemli uyarlama çalışması, 1970 yıllarda Wechsler Ölçeklerinin (WAIS,WISC ve WPPSI) uyarlanması çalışmasını içermektedir. Günümüzde de yaygın bir biçimde kullanılmakta olan WISC’in bir sonraki versiyonu olan WISC-R’ın Türkiye’ye uyarlanması çalışması 1985 yılında Savaşır ve Şahin tarafından yapılmıştır.
Geçen son otuz yıl içerisinde Wechler ve Stanford-Binet Zeka Testleri, Amerika Birleşik Devletlerinde ve diğer pek çok ülkede birçok kez gözden geçirilerek bir takım önemli değişiklikleri ve iyileştirmeleri içerecek şekilde yeniden düzenlenmiştir. Buna karşın ülkemizde WISC-R’ın 1974 ve Stanford-Binet Zeka Testinin 1960 versiyonu hala kullanılmaktadır. Zaman içinde zeka kavramına bakışın değişmesi, karar alma süreçlerinde değişiklikleri de beraberinde getirmektedir. SB5’in, zekanın hem sözel hem de sözel olmayan boyutlarını değerlendirmesi; tek bir zeka ölçüm değeri yerine çeşitli zeka ölçümleri vermesi; 2-85 yaş gibi geniş bir yaş aralığında uygulanması; üstün yeteneklilik ve zihinsel geriliği de içine alan özel gereksinimi olan bireylerin ayrıntılı değerlendirmesi; uygulanması ve puanlamasının kolay olması gibi pek çok avantajı bulunmaktadır.
Türkiye’de zekayı ve bilişsel yetenekleri değerlendirecek en son bilimsel gelişmelere paralel olarak geliştirilmiş, geçerli, güvenilir ve standardize edilmiş bir ölçme aracına gereksinim duyulmaktadır. Bu ihtiyaçtan hareketle, bütün dünyada kullanılmakta olan, yapılan birçok araştırma ile psikometrik özelliklerinin güçlülüğü belirlenmiş olan SB5’in Türk toplumuna uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılması planlanmaktadır.
© 2005- T.C. Başbakanlık Özürlüler İdaresi - Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı