1

Planlamalar İnsan Haklarına Dayanmalıdır

Oluşturulacak olan Özürlüler İstihdam Politikasında, özürlülerin herkes kadar evrensel olan insan hakları ve temel özgürlükleri, işe alımda, ücretlendirmede ve istihdam sonrasında, herhangi bir ayrımcılığa uğramaksızın korunmalı ve geliştirilmelidir.

Özürlüler İdaresi Başkanlığı İŞKUR, Devlet Personel Başkanlığı

İşçi- işveren ve meslek kuruluşları, özürlü sivil toplum örgütleri.

Uzun vade

2

Özürlüler İstihdam Politikasının Ulusal İstihdam Politikasına Uygun Olması ve İşbirliği Yöntemi ile Oluşturulması Sağlanmalıdır.

Özürlüler istihdam politikasını, ülkemizin temel sorunlarından biri olan işsizlik sorunundan ayrı ve bağımsız kılmanın imkansız olduğu bir gerçektir. Bu nedenle, özürlüler istihdam politikası ulusal istihdam politikasına uygun olmalıdır.

Ulusal bir politikanın oluşturulması aşamasında, istihdamda bulunan ve istihdam yaratan sosyal ortakların, özürlülerin ve ilgili kamu kuruluşlarının bir araya gelmeleri sağlanmalıdır.

ÇSGB, Devlet Personel Başkanlığı.

DPT, Üniversiteler, işçi- işveren ve meslek kuruluşları, özürlü sivil toplum örgütleri.

Uzun vade

3

Kamudaki Yeniden Yapılanma Çalışmalarına ve Bölgesel İhtiyaçlara Uygun Planlamalar Yapılmalıdır

Merkezî idare ile taşra ve mahallî idareler arasında işbölümlerinin gözden geçirilerek, yerel ve yerinden yönetim yapılarını öne çıkaran düzenlemelere (İl Özel İdareleri Kanunu, Büyükşehir Belediyeleri Kanunu, Belediyeler Kanunu) paralel uygulamalar gidilmelidir. Yapılacak bu uygulamalar göz önüne alınarak, kurum ve kuruluşların özürlülerin istihdamındaki görev ve yetkileri yeniden belirlenmelidir.

İş yaşamına ilişkin çeşitli problemler yaşayan özürlülerin ve işverenlerin ihtiyaç duydukları danışmanlık ve çeşitli yardım hizmetleri yerel yönetimler tarafından karşılanmalı, bu ihtiyaçları karşılayabilecek kapasiteye sahip olmayan yerel yönetimler desteklenmelidir.

Çeşitli kurumlarca sürdürülen iş gücü yetiştirme ve uyum hizmetleri, mesleki eğitim, beceri kazandırma, meslek edindirme vb. faaliyetler bölgesel ihtiyaçlara göre koordinasyon içerisinde yürütülmelidir.

İl İstihdam Kurulları’nın özürlülerin istihdamındaki etkinlikleri artırılmalıdır. Özürlülerin işgücü piyasasına katılımları için İl İstihdam Kurulları il koşullarına uygun kararlar almalı ve bu kararları takip etmelidir.

İçişleri Bakanlığı

Özürlüler İdaresi Başkanlığı  ÇSGB, Devlet Personel Başkanlığı, özürlü sivil toplum örgütleri, yerel yönetimler,.

Orta vade

4

Uluslararası ve Ulusal Kaynakların Verimli Kullanımı Sağlanmalıdır

Önemli meblağlara ulaşan uluslar arası ve ulusal fonlar, özürlülerin istihdamında yararlanabilecek ancak, bu güne kadar verimli halde kullanılamayan önemli birer araçtır. 

Bugüne kadar özürlülere yönelik kullanılan bu fonların kimlerce kullanıldığı, özürlülerin istihdamına ne tür katkılar sağladığı ve miktarlarına ilişkin bilgilere ulaşılmasında güçlükler yaşanmaktadır.

Bu alanın disiplin altına alınmaması kaynak israfı dışında, ülkemizi benzer kaynaklardan tekrar yararlanamama riskiyle karşı karşıya bırakabilecektir. 

Mevcut ihtiyaçlara ve imkânlara göre geliştirilemeyen ve sürdürülemeyen projeler beraberinde bu alana katkı sunabilecek kişi ve kurumlardaki özürlülük konusunda var olan sınırlı duyarlılığı zedelemektedir.

Yukarıda dile getirilen sorunların giderilebilmesi için, ilgili taraflarca fonların kullanımına ve denetimine yönelik bir sistem oluşturularak, uluslararası ve ulusal kaynakların verimli bir şekilde kullanımı sağlanmalıdır.

DPT, İŞKUR, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü.

İç İşleri Bakanlığı, Özürlüler İdaresi Başkanlığı, özürlü sivil toplum örgütleri,

Kısa vade (Acil)

5

Özürlülerin İstihdamını Artırmaya Yönelik Toplumsal Bilinçlendirme Çalışmaları Yapılmalıdır.

Tüm vatandaşlara, özellikle de işverenlere yönelik özürlü işgücünün geliştirilmesinin sosyal politika açısından nedenli önemli olduğuna dair toplumsal farkındalık ve duyarlılık yaratma çalışmalarına başlanmalıdır.

Yapılacak çalışmalarda, özürlülerin yetersizliklerini değil, mevcut kapasitelerini öne çıkaracak yöntemler izlenmelidir.

Bilinçlendirme, toplumun özürlülüğe bakış açısının yeniden yapılandırılmasını hedef alan tek taraflı çalışmalarla sınırlı kalmamalı, özürlüleri de toplumsal yaşama olan katkılarının arttırılması yönünde harekete geçirmeyi amaçlamalıdır.

Özürlüler idaresi Başkanlığı, RTÜK

MEB, özürlü sivil toplum örgütleri, işçi- işveren ve meslek kuruluşları ve Gazeteciler Cemiyeti

Sürekli

6

Ülkemize Uygun Model Uygulamalar Geliştirilmelidir

Özürlülerin istihdamında karşılaşılan önemli bir sorun, ülke çapında yaygınlaştırılabilecek ulusal modellerin yokluğudur. Çeşitli kurumlar tarafından yürütülen iyi niyetli ancak profesyonelleşememiş çalışmalar çeşitli nedenlerle istenilen düzeye ulaşamamaktadır.

Ülkemizdeki örnekleri sınırlı olan mesleki rehabilitasyon merkezleri, korumalı işyerleri ve diğer uygulamalar desteklenmelidir.

Uygulanabilecek modellerin olmadığı alanlarda model uygulamaların geliştirilmesi sağlanmalıdır.

ÇSGB, Özürlüler İdaresi Başkanlığı.

MEB, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Yerel Yönetimler.

Kısa vade

7

Kota, Kota - Ceza Sistemi İşverenlere Verilen Desteği Arttıracak Şekilde Yeniden Düzenlenmelidir.

Özürlü istihdamının artırılabilmesi için kota sistemi, işverenlerin cezalandırılmalarının yanı sıra teşvik edilmelerini de içerecek şekilde düzenlenmelidir. Teşvik sistemi, AB ülkelerindeki gibi istihdam bazlı olmalıdır. Bu konudaki uluslararası tecrübeler de dikkate alınarak, ücret sübvansiyonu, işveren sigorta prim hisselerinin devletçe ödenmesi, enerji maliyetinin düşürülmesi, işyerinde özürlü istihdamı nedeniyle yapılacak değişikliklerin maliyetinin karşılanması gibi özendirme araçları devreye sokulmalı ve sağlayacağı bu avantajların ne şekilde kullanıldığı takip edilmelidir.

İşverene sağlanacak destekler sadece mali boyutla sınırlı kalmayıp, istihdam sonrası özürlülerin işe uyumlarını sağlayacak rehberlik hizmetlerini de içerecek şekilde verilmelidir.

Devletin üzerine düşen sorumluluklarını yerine getirmesi, özel sektör işverenlerinin bu konuya daha duyarlı yaklaşmalarında etkili olacaktır. Bu nedenle öncelikle kamu, kota sistemi gereği var olan açık özürlü işçi ve memur kontenjanları konusundaki yasal yükümlülüğünü yerine getirmelidir.

Kota sistemi, diğer özürlülere kıyasla iş bulma şansı daha az olan özürlülerin (ruhsal - duygusal, zihinsel, eğitim düzeyi düşük, ağır dereceli ve kadın özürlüler) istihdam imkânlarını artıracak ve istihdamlarının sürekliliğini sağlayacak şekilde düzenlenmelidir.

ÇSGB, Maliye Bakanlığı

Özürlüler İdaresi Başkanlığı, Hazine Müsteşarlığı, işçi, işveren ve meslek kuruluşları.

Kısa vade

8

Üretim Yapısı ve İş Gücü Süreçlerindeki Gelişmeler Takip Edilerek, Gerekli Düzenlemeler Yapılmalıdır.

Üretim teknikleri ve teknolojilerinde yaşanan gelişmeler, uluslar arası rekabetin artması ve yaşanılan ekonomik krizler çalışma hayatında önemli değişikliklere yol açmaktadır.

Genel olarak “esneklik” şeklinde ifade edilen bu değişiklikler, özürlü işgücünün özelliklerini içine alacak şekilde düzenlenmelidir. 4857 sayılı İş Kanunu ile getirilen esnek çalışma biçimleri, özürlülere sağlayacağı avantajlar dikkate alınarak ve gerekli altyapı oluşturularak yaygınlaştırılmalıdır. 

ÇSGB, Devlet Personel Başkanlığı

Özürlüler İdaresi Başkanlığı, işçi- işveren ve meslek kuruluşları, Üniversiteler.

Kısa vade

9

Alternatif İstihdam Yöntemleri Hayata Geçirilmeli, Özürlülerin Kendi İşlerini Kurmaları Desteklenmelidir.

Özürlülerin istihdamında başarılı sonuçlar almış ülkelerde var olan istihdam yöntemleri ülkemize uyarlanmalıdır.

Korumalı istihdam, destekli istihdam, iş koçluğu vb. istihdam yöntemleri araştırılarak ülkemiz koşullarına uyarlanmalıdır.

İstihdam olanaklarının arttırılması, istihdam biçimlerinin çeşitlendirilmesi ve mesleki kapasitelerinin artırılması amacıyla bilgi teknolojilerinin özürlüler tarafından yaygın bir biçimde kullanımı sağlanmalıdır.

Bilgi teknolojilerinin kullanımı sırasında işverene getireceği ek mali yüklerin karşılanmasında gerekli devlet desteği sağlanmalıdır.

Özürlülerin, kendi işlerini kurmalarını ve işletmelerini kolaylaştıracak gerekli tedbirler alınmalıdır.

ÇSGB, KOSGEB, TOBB. TESK.

Özürlüler İdaresi Başkanlığı, İşçi- işveren ve meslek kuruluşları, Üniversiteler. Milli Prodüktivite Başkanlığı

Kısa vade

10

Özürlü İşgücünün Verim Seviyesi Yükseltilmelidir.

Temel eğitim, mesleki eğitim, mesleki rehabilitasyon hizmetleri özürlü işgücünün talep edilmesini sağlayacak biçimde düzenlenmelidir.

Özürlülerin, Milli Eğitim Bakanlığı’nca verilen temel eğitim ve mesleki eğitim hizmetlerinden eşit olarak yararlanabilmesi amacıyla çalışmalar başlatılmalıdır.

Yerel yönetimler tarafından yürütülen beceri kazandırma, meslek edindirme vb. kurslar özürlüleri de kapsayacak biçimde yaygınlaştırılmalıdır.

Özürlülerin verim seviyelerini yükseltmek amacıyla yapılacak çalışmalar, işe yerleştirme sonrasında da devam etmelidir.

Özürlülerin; uyum sorunlarını azaltacak, işte süreklilik ve kariyer sağlamalarına yardımcı olacak, mesleki rehberlik, danışmanlık, iş koçluğu gibi hizmetler devletçe desteklenmelidir.

ÇSGB, MEB

Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü, SHÇEK, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü Üniversiteler ve Devlet Personel Başkanlığı

Sürekli